Πριν από λίγο καιρό είχα αναρτήσει ένα κείμενο στο οποίο ανέλυα τη συνωμοσιολογική σκέψη· έναν ιδιαίτερο τρόπο σκέψης με τον οποίο καταλήγεις να ασπάζεσαι αστήριχτες πεποιθήσεις, ενώ παράλληλα απορρίπτεις δίχως σκέψη οποιαδήποτε κριτική ασκεί κάποιος τρίτος σε αυτές. Το κομβικό ερώτημα που προκύπτει είναι το γιατί κάποιοι άνθρωποι μεταβαίνουν από το να σκέφτονται λογικά στο να σκέφτονται παράλογα, ενώ κάποιοι άλλοι φαίνεται να αντιστέκονται σε αυτήν τη μετάβαση.
Αυτό το ερώτημα επιχειρεί να απαντήσει ο Dan Ariely με το βιβλίο του «Misbelief: What makes rational people believe irrational things». Προτείνει μια θεωρία με την οποία εξηγεί αναλυτικά το πώς γίνεται αυτή η μετάβαση: ξεκινά από το συναίσθημα με κυρίαρχο το στρες, αναλύει στη συνέχεια τον ρόλο διαφόρων ιδιαιτεροτήτων του ανθρώπινου νου, μίλα για χαρακτηριστικά της προσωπικότητας που συντελούν σε αυτήν τη μετάβαση και στο τέλος τονίζει τη δράση κοινωνικών παραγόντων.
Αρκετοί άνθρωποι διστάζουν να διαβάσουν παρόμοια βιβλία είτε γιατί τα θεωρούν δύσκολα είτε επειδή πιστεύουν ότι απευθύνονται στον ακαδημαϊκό χώρο. Δεν πρόκειται για ακαδημαϊκό δοκίμιο. Ο λόγος του είναι απλός και ο συγγραφέας διανθίζει το κείμενό του με προσωπικές ιστορίες του ιδίου αλλά και ανθρώπων που υποστηρίζουν διάφορες θεωρίες συνωμοσίας. Με αυτόν τον τρόπο το βιβλίο γίνεται προσιτό στο ευρύ κοινό.
Να τονίσω πάντως πως η μελέτη αυτών των θεμάτων είναι σχετικά πρόσφατη, οπότε δεν μπορεί ο αναγνώστης να αναμένει οριστικές απαντήσεις. Ούτε φυσικά να περιμένει απάντηση στο ερώτημα πώς θα αλλάξει ο συγκεκριμένος τρόπος σκέψης ή πώς θα συζητήσει με ανθρώπους που πιστεύουν φανατικά θεωρίες συνωμοσίας. Για την ώρα μάλλον δεν υπάρχουν καλές απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, ειδικά αν η συζήτηση διεξάγεται στα κοινωνικά δίκτυα. Ωστόσο, το συγκεκριμένο βιβλίο σου εξηγεί τι πρέπει να κάνεις για να στηρίξεις δικούς σου ανθρώπους, ώστε να μην πέσουν σε αυτήν την παγίδα και παράλληλα σε βοηθά να δεις με άλλο μάτι τους οπαδούς των θεωριών συνωμοσίας και να κατανοήσεις ότι με τις προσωπικές επιθέσεις τελικά χάνουν όλοι και δεν κερδίζει κανείς.
ΥΓ: Διαβάστε οπωσδήποτε την εισαγωγή γιατί αλλιώς θα χάσετε πολλά…
Σχόλια