 |
Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τους μαθητές μας να γίνουν καλύτεροι στην επίλυση προβλημάτων σε όλα τα μαθήματα; Η Θεωρία του Γνωστικού Φορτίου (Cognitive Load Theory) προτείνει μία αποτελεσματική και άγνωστη μέθοδο στην Ελλάδα, τα Λυμένα Παραδείγματα (Worked Examples). Σύμφωνα με αυτήν η διδασκαλία της επίλυσης προβλημάτων χωρίζεται σε τέσσερα στάδια:
- Επίδειξη
- Εναλλαγή λυμένων παραδειγμάτων - προβλημάτων
- Σταδιακός περιορισμός των λυμένων παραδειγμάτων
- Εξάσκηση χωρίς λυμένα παραδείγματα
Στη συνέχεια, θα παρουσιάσω τα δύο πρώτα βήματα της συγκεκριμένης πρακτικής. Τα άλλα δύο θα τα παρουσιάσω σε επόμενη ανάρτηση.
Στο πρώτο βήμα, στην επίδειξη, δείχνεις τη διαδικασία επίλυσης ενός συγκεκριμένου τύπου προβλήματος. Αυτό είναι κάτι που γίνεται καθημερινά σε πάρα πολλές τάξεις. Το διαφορετικό εμφανίζεται στο δεύτερο βήμα. Θα επιχειρήσω να το εξηγήσω με ένα παράδειγμα από τα Μαθηματικά του Δημοτικού, αλλά ό,τι πω ισχύει για προβλήματα που συναντάμε σε οποιοδήποτε μάθημα και φυσικά ο αναγνώστης δε χρειάζεται να γνωρίζει Μαθηματικά για να καταλάβει τη μέθοδο.
Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι διδάσκουμε προβλήματα με ανάλογα ποσά. Στην αρχή του δεύτερου σταδίου ο εκπαιδευτικός λύνει ο ίδιος ένα πρόβλημα εξηγώντας αναλυτικά τι κάνει. Στη συνέχεια, δίνει ένα παρόμοιο πρόβλημα στους μαθητές για να το λύσουν μόνοι τους. Έπειτα, λύνει ένα δεύτερο πρόβλημα κι αφού το ολοκληρώσει, οι μαθητές λύνουν μόνοι τους ένα αντίστοιχο πρόβλημα. Ο εκπαιδευτικός συνεχίζει το μάθημα με παρόμοιο τρόπο εναλλάσσοντας τα λυμένα παραδείγματα με προβλήματα που λύνουν οι μαθητές μόνοι τους.
Είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε δύο σημεία: πρώτον, το πρόβλημα που λύνουν οι μαθητές πρέπει να έχει μικρές διαφορές σε σχέση με το πρόβλημα που λύνει ο εκπαιδευτικός. Αν οι διαφορές είναι μεγάλες τότε η συγκεκριμένη μέθοδος αποτυγχάνει. Δεύτερον, δεν είναι υποχρεωτικό να λύσει κάποιο πρόβλημα ο εκπαιδευτικός. Οι μαθητές μπορούν να μελετήσουν ένα ήδη λυμένο πρόβλημα μόνοι τους.
Αυτήν την πρακτική ο εκπαιδευτικός μπορεί να τη χρησιμοποιήσει παντού. Εύκολα την επεκτείνει σε μαθήματα όπως η Φυσική και η Χημεία, που έχουν προβλήματα τα οποία λύνονται με Μαθηματικά. Μπορεί όμως να τη χρησιμοποιήσει, π.χ., ακόμα και στη διδασκαλία του συντακτικού. Για παράδειγμα, εξηγεί πώς βρίσκει το υποκείμενο και το κατηγορούμενο σε μία πρόταση και στη συνέχεια δίνει μία παρόμοια πρόταση στους μαθητές για να βρουν μόνοι τους το υποκείμενο και το κατηγορούμενο και το μάθημα συνεχίζεται με παρόμοιο τρόπο. Στην Ιστορία δείχνει πώς αναλύει μία ιστορική πηγή, έπειτα οι μαθητές κάνουν το ίδιο σε μία παρόμοια ιστορική πηγή, μετά αναλύει μία δεύτερη ιστορική πηγή και ούτω καθεξής. Ακόμα και οι εργασίες για το σπίτι μπορούν να διαμορφωθούν με αυτόν τον τρόπο. Αντί, λ.χ., να δώσει ο εκπαιδευτικός 8 προβλήματα για να τα λύσουν στο σπίτι, μπορεί να δώσει 4 λυμένα παραδείγματα και 4 προβλήματα τα οποία θα εναλλάσσονται ως εξής: λυμένο παράδειγμα - πρόβλημα - λυμένο παράδειγμα - πρόβλημα κ.τ.λ.
Προφανώς κάποια στιγμή η εναλλαγή λυμένων παραδειγμάτων και προβλημάτων σταματά και οι μαθητές λύνουν μόνο προβλήματα. Το πώς γίνεται αυτή η μετάβαση θα είναι το θέμα επόμενης ανάρτησης.
Σχόλια