Αφορμή για αυτό το κείμενο είναι μία ανάρτηση που κυκλοφορεί εδώ και χρόνια στο διαδίκτυο. Υποτίθεται ότι παρουσιάζει τον ιδανικό τρόπο με τον οποίο ο εκπαιδευτικός οφείλει να ανατροφοδοτεί τον μαθητή. Τον γεμίζει με πολλά μπράβο, άριστα και αγάπες. Βάζει και μερικά χρώματα, παίρνει και μερικές αγκαλιές και όλα είναι τέλεια. Είναι ένας δοκιμασμένος τρόπος για να κερδίσεις άφθονα like στα κοινωνικά δίκτυα· είναι όμως κι ένας αποτυχημένος τρόπος ανατροφοδότησης.
Να ξεκαθαρίσω πως δεν είναι κακό να λες μπράβο ούτε πιστεύω πως μειώνει τα εσωτερικά κίνητρα. Αρκετοί μάλιστα μαθητές που έχουν βιώσει πολλές αποτυχίες στο σχολείο το έχουν ανάγκη. Δεν μπορεί όμως να αποτελεί τη βασική μέθοδο, αφού, όπως και να διδάξεις, πάντα θα έχεις μαθητές που κάποια στιγμή θα αποτύχουν. Μπορεί σε αυτήν την περίπτωση να μην υπάρχει χώρος για άριστα, υπάρχει όμως χώρος για ανατροφοδότηση.
Πέρα, λοιπόν, από την απλή αναφορά ενός μπράβο ή ενός άριστα, οφείλουμε να τονίζουμε τρία σημεία όταν σχολιάζουμε την επίδοση του μαθητή:
- ποιος είναι ο μαθησιακός στόχος που πρέπει να πετύχει,
- πού ακριβώς βρίσκεται αυτήν τη στιγμή σε σχέση με τον στόχο,
- τι ακριβώς πρέπει να κάνει ακόμα για να τον πετύχει.
Ας υποθέσουμε για παράδειγμα ότι διδάσκουμε την πρόσθεση και την αφαίρεση ετερώνυμων κλασμάτων. Χρειάζεται αφενός να διευκρινίσουμε στον μαθητή ότι αυτόν τον τρόπο τον χρησιμοποιούμε μόνο με τα ετερώνυμα κλάσματα και αφετέρου να του επισημάνουμε ότι η πράξη πραγματοποιείται σε 3 βήματα:
- βρίσκουμε το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο·
- το χρησιμοποιούμε για να μετατρέψουμε τα ετερώνυμα κλάσματα σε ομώνυμα·
- κάνουμε την πράξη.
Όλα αυτά αποτελούν τον μαθησιακό στόχο. Στη συνέχεια, του λέμε πού βρίσκεται αυτήν τη στιγμή· του εξηγούμε δηλαδή τι κάνει σωστά και τι λάθος. Για παράδειγμα, μπορεί κάνει λάθος στην πρόσθεση των ομώνυμων κλασμάτων, στο τρίτο βήμα δηλαδή, ή στην μετατροπή των ετερώνυμων κλασμάτων σε ομώνυμα ή στην εύρεση του ελάχιστου κοινού πολλαπλάσιου.
Στο τρίτο στάδιο τον καθοδηγούμε κατάλληλα, ώστε να διορθώσει το πρόβλημα και να πλησιάσει ακόμα περισσότερο τον επιθυμητό στόχο. Είναι ολοφάνερο ότι οι οδηγίες διαφέρουν ανάλογα με το λάθος του μαθητή. Άλλες οδηγίες θα δώσουμε στον μαθητή που κάνει λάθη στην πρόσθεση των ομώνυμων κλασμάτων, άλλες στον μαθητή που δυσκολεύεται να μετατρέψει τα ετερώνυμα κλάσματα σε ομώνυμα και άλλες στον μαθητή που κάνει λάθη στο ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο.
Αυτή η διαφοροποίηση εξηγεί και γιατί δεν αρκεί το «Μπράβο!». Το να επιβραβεύσεις έναν μαθητή επειδή βρίσκει το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο και μετατρέπει σωστά τα ετερώνυμα κλάσματα σε ομώνυμα δεν αρκεί για να μάθει την πρόσθεση και την αφαίρεση των ετερώνυμων κλασμάτων, όταν αγνοεί τον τρόπο με τον οποίο προσθέτουμε και αφαιρούμε ομώνυμα κλάσματα. Χρειάζονται εξειδικευμένες οδηγίες και εξειδικευμένη εξάσκηση που θα τον βοηθήσουν να διορθώσει τις παρανοήσεις του και να πετύχει τον διδακτικό στόχο. Αυτή η επιτυχία με τη σειρά της θα αυξήσει πολύ περισσότερο την αυτοπεποίθησή του σε σχέση με την απλή επιβράβευση.
Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε εμείς οι εκπαιδευτικοί ότι το όλο παιχνίδι με την ανατροφοδότηση παίζεται στο τι θα κάνει ο μαθητής με αυτήν και όχι το τι θα πει ο εκπαιδευτικός. Ό,τι και να πει ο εκπαιδευτικός, αν δεν αλλάξει συμπεριφορά και σκέψη ο μαθητής, το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο. Αντί λοιπόν να παρασυρόμαστε από την πολυχρωμία και τον ενθουσιασμό των ανατροφοδοτήσεων, καλύτερο είναι να εξετάζουμε την πιθανότητα που έχουν να αλλάξουν τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς του μαθητή. Σαφείς οδηγίες που παράλληλα προσφέρουν και λύσεις στα προβλήματα του μαθητή έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να το πετύχουν αυτό από τα γενικά και αόριστα «Μπράβο!» και «Άριστα!».
Υπάρχουν πάρα πολλές πηγές για την ανατροφοδότηση. Θα παραθέσω μία που είναι δωρεάν και πρόσφατη. Ρίξτε μία ματιά στη σελίδα 144. Γράφει τα εξής: «Feedback is designed to provide students with specific, meaningful information on their current performances in relation to a particular learning goal, with the intention of helping them to close the gap between current and desired performances».
Σχόλια