Πιστεύω πως τελικά η επιλογή των διευθυντών των σχολείων κρίνεται από ένα και μόνο κριτήριο: από την επιθυμία τους να υποβάλουν υποψηφιότητα. Έτσι όπως λειτουργεί το σύστημα σήμερα, αν αποφασίσω να γίνω διευθυντής θα γίνω. Δεν υπάρχει κανένας να με εμποδίσει. Θα καταθέσω τα χαρτιά μου, θα περάσω από συνέντευξη, άντε να περιμένω λίγα χρόνια, αλλά κάποια στιγμή θα με τοποθετήσουν σε ένα σχολείο. Από εκείνη τη στιγμή, θα αυξηθούν τα προσόντα μου λόγω και της προϋπηρεσίας και δε θα με κουνήσει πάλι κανείς από τη θέση. Υπάρχουν και οι εξαιρέσεις, οι οποίες όμως είναι λίγες, από τη στιγμή μάλιστα που η διαφορά ανάμεσα στους υποψήφιους διευθυντές και στις προσφερόμενες θέσεις πολλές φορές είναι μικρή και ορισμένοι δεν αποδέχονται τον διορισμό.
Κατανοώ ότι κάποιοι δε θα συμφωνήσουν μαζί μου και θα μου θυμίσουν ότι απαιτούνται και τυπικά προσόντα. Και ποιος δεν έχει στις μέρες μας έναν αξιοσέβαστο αριθμό τυπικών προσόντων; Μα ακόμα κι αν έχεις λίγα σε σχέση με τους υπόλοιπους, θα τοποθετηθείς στις χαμηλές θέσεις στη λίστα, αλλά κάποια στιγμή είναι πολύ πιθανό να σε καλέσουν. Πάντα κάποιοι συνταξιοδοτούνται ή παραιτούνται μέχρι τις επόμενες κρίσεις των διευθυντών. Στην πράξη είναι πολύ δύσκολο να μην τοποθετηθείς ποτέ κάπου. Το πολύ πολύ να πας σε ένα χωριό για μια-δυο θητείες και μετά θα τοποθετηθείς σε πόλη. Χρειάζονται και κάποιες θυσίες αλλά το βασικό είναι να θέλεις να γίνεις διευθυντής. Αν το θελήσεις, το πιθανότερο είναι ότι δε θα σε σταματήσει τίποτα.
Είναι όμως αυτός ο καλύτερος τρόπος για να επιλέξουμε τους καλύτερους; Αν ήμασταν ιδιοκτήτες ιδιωτικού σχολείου θα τον ακολουθούσαμε; Θα περιμέναμε από τους εκπαιδευτικούς να ζητήσουν τη θέση και θα διαλέγαμε έναν από αυτούς; Είναι ένα ερώτημα που το σκέφτομαι χρόνια, αλλά δεν είχα ψάξει ποτέ να δω τι υπάρχει στη βιβλιογραφία. Ώσπου κάποια στιγμή έπεσα τυχαία σε ένα άρθρο που προσπαθούσε να απαντήσει αυτήν ακριβώς την ερώτηση όχι όμως για τα σχολεία αλλά γενικά για τον χώρο της οικονομίας. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές προσπάθησαν να απαντήσουν την εξής ερώτηση: είναι καλύτερο να επιλέγουμε τυχαία τους επικεφαλής μιας ομάδας ή είναι προτιμότερο να διαλέγουμε όσους επιθυμούν να γίνουν; Η απάντηση, για μένα τουλάχιστον, δε θα μπορούσε να είναι πιο προφανής: είναι προτιμότερο να επιλέγεις τον επικεφαλής μιας ομάδας στην τύχη παρά να διαλέγεις αυτούς που το επιθυμούν περισσότερο. Για να το πω και διαφορετικά: οι ομάδες που είχαν επικεφαλής άτομα που επιλέχθηκαν με τυχαίο τρόπο ήταν παραγωγικότερες από τις ομάδες που είχαν επικεφαλής οι οποίοι επιθυμούσαν να βρίσκονται σε αυτήν τη θέση.
Κάποιος μπορεί να αναφέρει πολλές αντιρρήσεις: η έρευνα δεν ασχολείται αποκλειστικά με τα σχολεία· είναι μόνο μία έρευνα· μελέτησε μόνο μία συγκεκριμένη εργασία· η ομάδα αποτελούνταν από 3 μόνο άτομα· δεν μελέτησε όλες τις πτυχές της ηγεσίας. Συμφωνώ και επαυξάνω. Κάποτε όμως δεν πρέπει να αναρωτηθούμε πόσο λογικός είναι ο τρόπος επιλογής διευθυντών; Οι συγγραφείς του άρθρου τονίζουν ειδικά αυτό το σημείο: οι επιχειρήσεις θα πρέπει οι ίδιες να αναζητούν ποιον θεωρούν κατάλληλο για προαγωγή και όχι να περιμένουν να επιλέξουν ανάμεσα από αυτούς που θα το ζητήσουν. Δεν είναι προτιμότερο με κάποιον τρόπο και το κράτος να αναζητά ποιοι είναι οι καταλληλότεροι για αυτές τις θέσεις; Όλοι βλέπουμε ότι με τον σημερινό τρόπο δεν τοποθετούνται οι καλύτεροι. Κάτι δεν πρέπει να αλλάξει;
Σχόλια