Ποιες είναι οι πιο αποτελεσματικές πρακτικές, για να διδάξουμε τους μαθητές μας να γράφουν επιχειρηματολογικά κείμενα; Κείμενα δηλαδή που είτε στηρίζουν μία άποψη είτε προσπαθούν να πείσουν κάποιον.
Σύμφωνα με μία πρόσφατη έρευνα η πιο αποτελεσματική πρακτική φαίνεται να είναι η διδασκαλία στρατηγικών. Ο μαθητής μέσω της άμεσης διδασκαλίας διδάσκεται συγκεκριμένες στρατηγικές για τον σχεδιασμό, τη συγγραφή και την επιμέλεια ενός επιχειρηματολογικού κειμένου. Η καλύτερη μέθοδος για να διδάξεις στρατηγικές μάλλον είναι το «Μοντέλο Ανάπτυξης Στρατηγικών Αυτο-ρύθμισης» ή «Αυτο-ρυθμιζόμενη Ανάπτυξη Στρατηγικών» (ΑΡΑΣ) (Self-Regulated Strategy Development στα Αγγλικά). Έχω κάνει μία προσπάθεια να την παρουσιάσω χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τη διδασκαλία της περίληψης. Θα αποκτήσετε πολύ καλύτερη εικόνα αν διαβάσετε το βιβλίο «Writing better: Effective strategies for teaching students with learning difficulties».
Η δεύτερη πιο αποτελεσματική πρακτική είναι ο διάλογος. Πριν ξεκινήσουν τα παιδιά να γράφουν, καλό είναι να γίνει μία συζήτηση στην τάξη γύρω από ένα αμφιλεγόμενο θέμα, ώστε να αναδειχθούν όλες οι πλευρές του ζητήματος. Μόλις ολοκληρωθεί οι μαθητές θα έχουν αναπτύξει μια πιο σφαιρική εικόνα και έτσι τα κείμενά τους θα είναι καλύτερα. Ο διάλογος μπορεί να γίνει και αφού οι μαθητές γράψουν για πρώτη φορά το κείμενο. Σε αυτήν την περίπτωση η συζήτηση θα τους βοηθήσει να προσθέσουν στοιχεία που δε σκέφτηκαν να συμπεριλάβουν.
Και μία δική μου παρατήρηση που δεν αναφέρεται στο άρθρο. Οι συγκεκριμένες έρευνες μετρούν την ποιότητα του γραπτού λόγου. Δεν ασχολούνται καθόλου με τη δύναμη της πειθούς του κειμένου· πόσο ικανό δηλαδή είναι το κείμενο να αλλάξει τη γνώμη κάποιου. Γενικά τέτοιου είδους κείμενα είναι δυνατόν να πείσουν τον συνομιλητή μας. Κανένα όμως κείμενο δεν μπορεί να πείσει όλους τους αναγνώστες του. Συνήθως πείθονται οι άνθρωποι που είναι έτοιμοι να αλλάξουν γνώμη. Οι υπόλοιποι, στην καλύτερη των περιπτώσεων, μετατοπίζονται λίγο προς την κατεύθυνση της αντίθετης γνώμης, χωρίς όμως να αλλάξουν ριζικά πεποιθήσεις.
Γιατί έγραψα την παραπάνω παράγραφο; Διότι δεν αρκεί να καλλιεργήσεις γλωσσικά κάποιον μαθητή για να αυξήσεις την κριτική του ικανότητα. Πρέπει να τον διδάξεις και πώς θα μπορεί να πείθει ανθρώπους που έχουν αντίθετη άποψη από αυτόν όταν γνωρίζει με μεγάλη βεβαιότητα πώς ο ίδιος έχει δίκιο. Δυστυχώς, αυτό το κομμάτι δεν τονίζεται στον βαθμό που χρειάζεται όταν μιλάμε για την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης στα σχολεία.
Σχόλια