Αυτό που δεν ξέρει πολύς κόσμος, και εννοώ οποιονδήποτε εκτός εκπαίδευσης, είναι ότι τα τελευταία χρόνια τα σχολεία κατακλύζονται από δράσεις. Έχουμε τις καθιερωμένες εθνικές γιορτές, που προϋποθέτουν κάμποσες ώρες προετοιμασίας. Ταυτόχρονα κάθε τόσο έρχονται διάφορα email, για να γιορτάσουμε τη μία ή την άλλη παγκόσμια ημέρα. Το υπουργείο μάλιστα έχει και ιστοσελίδα στην οποία αναγράφει διάφορες παγκόσμιες ημέρες μήπως και μας ξεφύγει καμία. Σε πολλά σχολεία έχει πλέον καθιερωθεί να γίνεται γιορτή Χριστουγέννων και γιορτή λήξης, όπου και εκεί απαιτούνται ώρες προετοιμασίας. Εδώ και χρόνια έχουμε —προαιρετικά στα χαρτιά, υποχρεωτικά λόγω αξιολόγησης— δράσεις για προγράμματα αγωγής υγείας, δράσεις για περιβαλλοντικά προγράμματα, δράσεις για πολιτιστικά προγράμματα. Έχουμε δράσεις στα εργαστήρια δεξιοτήτων και εσχάτως δράσεις ενεργού πολίτη και φυσικά υπάρχουν και οι δράσεις των ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Το ερώτημα είναι απλό: τι κερδίζουμε;
Το σίγουρο είναι ότι χάνουμε μάθημα. Ποιος άνθρωπος θα πλήρωνε ένα φροντιστήριο για το παιδί του που πάει Γ′ Λυκείου το οποίο: πρώτον, θα διοργάνωνε γιορτή Χριστουγέννων και οι μαθητές, αντί να κάνουν μάθημα, θα έκαναν πολλές ώρες πρόβες· δεύτερον, θα διοργάνωνε και γιορτή λήξης πριν τις πανελλήνιες για την οποία θα απαιτούνταν πάλι πρόβες και έτσι θα χάνονταν και άλλα μαθήματα· τρίτον, κάθε τόσο θα γιόρταζε τη μία ή την άλλη παγκόσμια ημέρα και δε θα έκανε μάθημα. Ποιος θα πήγαινε σε σχολή οδήγησης και θα πλήρωνε μαθήματα κάποια από τα οποία θα αφορούσαν τον εορτασμό παγκόσμιων ημερών; Προφανώς κανείς. Διαισθητικά καταλαβαίνουμε όλοι μας ότι για να μάθεις κάτι απαιτείται να ασχοληθείς αποκλειστικά με αυτό. Αν θες να μάθεις πιάνο δεν είναι δυνατόν κάθε τόσο να διακόπτεις τα μαθήματα μουσικής και να τα αντικαθιστάς με εορτασμούς παγκόσμιων ημερών.
Όλες αυτές οι παύσεις διακόπτουν τη ροή του καθημερινού μαθήματος. Δεν είναι δυνατόν διαρκώς να σταματάς τη διαδικασία της μάθησης και να αφιερώνεις 2 ώρες για το παιδικό βιβλίο, την επόμενη φορά μία ώρα για την παγκόσμια ημέρα των ζώων, έπειτα τρεις ώρες για ποδηλασία και ούτω καθεξής. Διότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι διακόπτεις τη διδασκαλία σου· είναι ότι την αντικαθιστάς συνέχεια με κάτι διαφορετικό. Δεν είναι δυνατόν να πιστεύουμε ότι αν πάμε μία εκδρομή για να δουν τα παιδιά μία ώρα την παροχή πρώτων βοηθειών, θα μάθουν να παρέχουν πρώτες βοήθειες. Στην πραγματικότητα από τη μία θα χαθεί μία ολόκληρη ημέρα η οποία θα σε βοηθούσε να χτίσεις τους μαθησιακούς στόχους της χρονιάς, και από την άλλη θα έπρεπε να ξέρουμε ότι κανείς άνθρωπος δε μαθαίνει πρώτες βοήθειες, παρακολουθώντας ένα αμφιλεγόμενης αποτελεσματικότητας μονόωρο σεμινάριο πρώτων βοηθειών.
Κάθε είδους δράση έχει νόημα αν ενταχθεί στη συνολική προσπάθεια που καταβάλλει ο εκπαιδευτικός όλη τη χρονιά. Έχει νόημα αν είναι συνέχεια πραγμάτων που δουλεύει στην τάξη και έχει ως στόχο να τα επεκτείνει. Το να διακόπτεις διαρκώς το μάθημα και να κάνεις κάτι εντελώς άσχετο και ασύνδετο για μια-δυο ώρες, να συνεχίζεις μετά το μάθημα, να το διακόπτεις και πάλι για να κάνεις κάτι άλλο εντελώς διαφορετικό δεν απορρέει από καμιά θεωρία μάθησης και διδασκαλίας. Δεν είναι δυνατόν να παίρνεις τα παιδιά του Δημοτικού και να τα πηγαίνεις κάπου, για να κάνεις μία δράση για το DNA —κάτι που έτσι κι αλλιώς είναι εκτός ύλης—, ξαφνικά, χωρίς καμία προετοιμασία, χωρίς να έχει καμία σχέση με όλα όσα έχεις κάνει όλη τη χρονιά, χωρίς να πατάς έστω σε αυτήν τη δράση και να την επεκτείνεις.
Δυστυχώς το ελληνικό σχολείο —και λόγω της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και της αυτοαξιολόγησης της σχολικής μονάδας— έχει αρχίσει και βομβαρδίζεται από δράσεις ασύνδετες με τα υπόλοιπα μαθήματα. Αυτό βέβαια είναι ένα φαινόμενο που έχει ξεκινήσει από παλιά, τουλάχιστον από την εποχή της ευέλικτης ζώνης και της διαθεματικότητας, αλλά δυστυχώς εντείνεται γιατί είναι ο εύκολος τρόπος για να βαθμολογηθείς θετικά τόσο στην αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας όσο και στην αξιολόγηση του εκπαιδευτικού. Κι αυτό γιατί κανείς δεν εξετάζει τι έμαθαν οι μαθητές· αρκεί μόνο η δήλωση της δράσης. Και αυτή η επικέντρωση στη δήλωση της δράσης απαντά και στο ερώτημα που έθεσα: τι κερδίζουμε; Κανείς δεν ξέρει!
Σχόλια