Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μεικτή εξάσκηση


Η 3η διδακτική πρακτική που αναλύεται στο βιβλίο Powerful Teaching: Unleash the Science of Learning είναι η μεικτή εξάσκηση (interleaving practice). Το κεντρικό σκεπτικό είναι:
Δίδαξε μαζί έννοιες ή δεξιότητες που μοιάζουν
Π.χ., διδάσκουμε ανάλογα και αντιστρόφως ανάλογα ποσά. Αντί να διδάξουμε τη μία εβδομάδα μόνο τα ανάλογα και την άλλη βδομάδα μόνο τα αντιστρόφως ανάλογα, είναι καλύτερο να τα διδάξουμε ταυτόχρονα από την πρώτη μέρα. Δίνοντας στους μαθητές από την αρχή προβλήματα και των δύο τύπων, τους αναγκάζεις να σκεφτούν τις διαφορές που υπάρχουν και έτσι να κατανοήσουν καλύτερα δύο παρόμοιες αλλά διαφορετικές έννοιες.

Η μεικτή εξάσκηση έχει μελετηθεί εκτεταμένα στα μαθηματικά, μάθημα στο οποίο εφαρμόζεται πολύ εύκολα. Εφαρμόζεται όμως και αλλού. Στο συντακτικό, κάνοντας δύο-τρία συντακτικά φαινόμενα μαζί· στην ορθογραφία επαναλαμβάνοντας λέξεις προηγούμενης ορθογραφίας ή συνδυάζοντας δυο-τρεις διαφορετικούς ορθογραφικούς κανόνες, π.χ., τα ρήματα σε -αίνω και σε -ώνω· στον γραπτό λόγο αναμειγνύοντας διαφορετικά κειμενικά είδη (λ.χ., η αφήγηση πολλές φορές περιλαμβάνει περιγραφές)· σε μαθήματα όπως η Ιστορία, η Γεωγραφία στα οποία μπορείς να συγκρίνεις το σημερινό μάθημα με προηγούμενα· στη Φυσική και στη Χημεία αναμειγνύοντας προβλήματα ή έννοιες από το τωρινό κεφάλαιο και από προηγούμενα.

Η συγκεκριμένη πρακτική συνδυάζεται με την ανάσυρση και την κατανεμημένη εξάσκηση. Οι μαθητές πρέπει να αναγκάζονται να ανασύρουν από τη μνήμη τους το τι πρέπει να κάνουν και όχι να το παρουσιάζεις έτοιμο. Φυσικά, αν αποτύχουν θα ανατροφοδοτηθούν κατάλληλα. Παράλληλα, η εξάσκηση απλώνεται σύμφωνα με τις αρχές της κατανεμημένης εξάσκησης και δε συσσωρεύεται σε μια μέρα.

Υπάρχουν δύο παγίδες. Η πρώτη είναι ότι πρέπει να διδάσκεις παρόμοια πράγματα και όχι τελείως διαφορετικά. Δεν έχει νόημα να διδάσκεις ιστορία μαζί με μαθηματικά. Πρέπει να είναι έννοιες ή δεξιότητες που μοιάζουν αρκετά μεταξύ τους, ώστε ο μαθητής να αναγκαστεί να σκεφτεί τις διαφορές τους. Έτσι, τις κατανοεί καλύτερα.

Η δεύτερη παγίδα αφορά την ειδική αγωγή. Ενώ βασική αρχή είναι να διδάσκεις από την αρχή ταυτόχρονα παρόμοιες έννοιες ή δεξιότητες, αυτό πολλές φορές μπερδεύει τους μαθητές με αδυναμίες. Έχουν ανάγκη αρχικά για μικρό χρονικό διάστημα να δουλέψουν με κάθε έννοια ή δεξιότητα ξεχωριστά και μετά να παρουσιαστούν ταυτόχρονα. Να διδάξεις, λ.χ., πρώτα την κάθετη πρόσθεση, μετά την κάθετη αφαίρεση και έπειτα να τους δίνεις για εξάσκηση ταυτόχρονα προσθέσεις και αφαιρέσεις.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η Κάθετη Αφαίρεση

Με την κάθετη αφαίρεση είμαστε όλοι εξοικειωμένοι. Τόσο που αδυνατούμε να καταλάβουμε τις δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές της Β΄ Δημοτικού όταν την πρωτοσυναντούν. Ας πάρουμε για παράδειγμα την ακόλουθη αφαίρεση:  53 -19 Τα παιδιά αδυνατούν να κατανοήσουν για ποιον λόγο δανειζόμαστε μια δεκάδα και το 3 στη θέση των μονάδων γίνεται 13 και γιατί στη συνέχεια το 1 στη θέση των δεκάδων γίνεται 2. Σε μας φαίνεται αυτονόητο αλλά, αν το σκεφτούμε λίγο καλύτερα, απλώς έχουμε εξοικειωθεί με τη διαδικασία. Στην πραγματικότητα δεν καταλαβαίνουμε τι κάνουμε. Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε αυτήν την δυσκολία; Mε τη γυναίκα μου, που διδάσκει φέτος στη Β΄ Δημοτικού, προτείνουμε δύο τρόπους. Η ουσία είναι η ίδια, ο τρόπος διδασκαλίας αλλάζει. Στον πρώτο τρόπο η διδασκαλία είναι άμεση (ο δάσκαλος δηλαδή εξηγεί και οι μαθητές παθητικά παρατηρούν). Τα βήματα είναι τα εξής: Α) Παρουσιάζουμε με κυβάκια τον αριθμό 53 δηλαδή με πέντε δεκάδες και τρεις μονάδες, ενώ δίπλα μας έχουμε ένα παιδί που έχει

Για τις κάμερες στην τάξη

Το πρόβλημα με την κάμερα ξεκινάει από τη στρεβλή αντίληψη που έχει πολύς κόσμος για το τι είναι η διδασκαλία. Διαφωνώ με την κάμερα όχι γιατί φοβάμαι να με αξιολογήσουν· όποιος θέλει να μου στείλει μήνυμα και να έρθει. Διαφωνώ γιατί ο μαθητής στο σπίτι δε θα μάθει και ταυτόχρονα θα εμποδίσει και τους άλλους μαθητές στην τάξη να μάθουν.  Γιατί δε θα μάθει ο μαθητής στο σπίτι; Ο πρώτος λόγος είναι ότι οι ανήλικοι δεν είναι ενήλικοι· δεν μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα τα οποία τα κάνουμε εμείς με μεγάλη ευκολία. Καθήκον του εκπαιδευτικού είναι να παρέμβει για να καλύψει αυτό το έλλειμμα. Μία από τις παρεμβάσεις είναι να κρατά τους μαθητές προσηλωμένους στο μάθημα. Πώς θα το κάνει αυτό όταν ο μαθητής θα βρίσκεται στο σπίτι; Είναι σίγουρο ότι μετά από ένα χρονικό διάστημα ο μαθητής δε θα τον παρακολουθεί πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, ενώ ο ίδιος μαθητής αν ήταν στην τάξη πιθανότητα θα τον παρακολουθούσε.  Δεύτερον, το μάθημα στο σχολείο στηρίζεται στην αλληλεπίδραση του εκπαιδευτικού με τον

Αυτοαποτελεσματικότητα (self-efficacy)

Η έλλειψη κινήτρων από πλευράς ορισμένων μαθητών και η συνεπακόλουθη αδιαφορία τους για το μάθημα είναι ένα γενικό πρόβλημα που απαντάται σε όλα τα σχολεία. Η εκπαιδευτική ψυχολογία, με την έρευνα πάνω στα κίνητρα των μαθητών τα τελευταία χρόνια, έχει εξηγήσει αρκετά ικανοποιητικά πολλές από αυτές τις συμπεριφορές και προτείνει διάφορες λύσεις στο δάσκαλο, προκειμένου να αποφύγει τέτοιες συμπεριφορές από την πλευρά των μαθητών. Μία από τις θεωρίες των κινήτρων, που έχει σε βάθος ερευνηθεί, περιστρέφεται γύρω από τη θεωρία της αυτοαποτελεσματικότητας ( self - efficacy ) του Bandura και επιχειρεί να εξηγήσει πολλές περιπτώσεις έλλειψης συμμετοχής των μαθητών, ενώ παράλληλα προτείνει τρόπους βελτίωσης αυτής της κατάστασης. Ο Bandura ορίζει την αυτοαποτελεσματικότητα ως την πίστη που έχει ένα άτομο ότι διαθέτει τις ικανότητες να εκτελέσει ένα συγκεκριμένο έργο υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Η έννοια της αυτοαποτελεσματικότητας δεν υποδηλώνει τις πραγματικές ικανότητες που μπορεί ν