Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μεταγνωστική ανατροφοδότηση


Η τελευταία πρακτική που αναλύεται στο βιβλίο Powerful Teaching: Unleash the Science of Learning είναι η μεταγνωστική ανατροφοδότηση (feedback-driven metacognition). Ουσιαστικά σημαίνει δύο πράγματα:
Α) Πες στον μαθητή πώς τα πήγε
Πρόκειται για την κλασική ανατροφοδότηση. Ο εκπαιδευτικός αναφέρει στον μαθητή πώς τα πάει είτε αμέσως είτε κάποια άλλη στιγμή. Δύο είναι οι αποτελεσματικότεροι τρόποι ανατροφοδότησης:
  • να αναφέρει απλώς ότι η απάντηση είναι σωστή ή λάθος·
  • να εξηγεί γιατί η απάντηση είναι σωστή ή λάθος.
Και οι δύο τρόποι είναι σωστοί. Ο πρώτος είναι πιο γρήγορος· ο δεύτερος πιο αποτελεσματικός. Ανάλογα με τον χρόνο που έχεις στη διάθεσή σου τους χρησιμοποιείς. Το σημαντικό είναι να θυμάσαι ότι η ανατροφοδότηση πρέπει να υπάρχει και στις σωστές απαντήσεις. Να λες δηλαδή στον μαθητή ότι απάντησε σωστά, ενίοτε εξηγώντας και το γιατί. Κομβικής σημασίας είναι να εξηγείς συχνά-πυκνά στους μαθητές ότι με τα λάθη μαθαίνουμε και είναι μέρος της μαθησιακής διαδικασίας. Εγώ το έχω και σαν κανόνα στην τάξη: «Δεν πειράζει αν κάνουμε λάθος. Μαθαίνουμε!». 
Β) Να ξέρει ο μαθητής τι γνωρίζει και τι δε γνωρίζει
Πέρα από την κλασική ανατροφοδότηση εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουν οι μαθητές τι ξέρουν και τι δεν ξέρουν, να αναπτύξουν δηλαδή τη μεταγνώση τους. Ο πιο απλός τρόπος για να αναπτυχθεί είναι μέσω της ανάσυρσης. Πριν επιχειρήσουν να απαντήσουν οι μαθητές οποιαδήποτε ερώτηση, σημειώνουν αν είναι βέβαιοι ότι ξέρουν την απάντηση ή όχι. Στη συνέχεια, ανάλογα με την ανατροφοδότηση θα δουν αν έπεσαν μέσα. Έτσι, με το πέρασμα του χρόνου θα αρχίσουν να καταλαβαίνουν τι πραγματικά ξέρουν και τι όχι.

Ανεπτυγμένη μεταγνώση έχουν οι καλοί μαθητές και όχι οι αδύναμοι. Η μειωμένη μεταγνώση έχει ως αποτέλεσμα οι αδύναμοι μαθητές να μην προσέχουν επαρκώς στο μάθημα ούτε να μελετούν σωστά, αφού υπερεκτιμούν τις πραγματικές τους δυνατότητες. Αυτό οδηγεί σε χαμηλή επίδοση που μειώνει την αυτοαποτελεσματικότητά τους. Η μειωμένη αυτοαποτελεσματικότητα τούς οδηγεί σε περισσότερες αποτυχίες, οι αποτυχίες μειώνουν και άλλο την αυτοαποτελεσματικότητα τους, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο. Η καλλιέργεια της μεταγνώσης και η αύξηση της αυτοαποτελεσματικότητας τον σπάει.

Σχόλια

Ο χρήστης EduAssessmentLiteracy είπε…
Για την ανατροφοδότηση ένα must read είναι το κλασσικό άρθρο των Hattie & Timperley (2007) The Power of Feedback. Είναι ελεύθερο στο internet.
Ενδιαφέρουσες τεχνικές ανατροφοδότησης γενικώς έχει και το site της καθηγήτριας Διδακτικής Μαθηματικών στο Stanford Jo Boaler . Δείτε το you cubed.
Ο χρήστης Γιάννης Μιχαηλίδης είπε…
Αυτό που με ενοχλεί με την Jo Boaler είναι η επικέντρωσή της στο growth mindset. Δε νομίζω ότι λειτουργεί για διάφορους λόγους. Στις άλλες βέβαια αναλύσεις της συμφωνώ.

Σε ευχαριστώ για τις πληροφορίες!

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η Κάθετη Αφαίρεση

Με την κάθετη αφαίρεση είμαστε όλοι εξοικειωμένοι. Τόσο που αδυνατούμε να καταλάβουμε τις δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές της Β΄ Δημοτικού όταν την πρωτοσυναντούν. Ας πάρουμε για παράδειγμα την ακόλουθη αφαίρεση:  53 -19 Τα παιδιά αδυνατούν να κατανοήσουν για ποιον λόγο δανειζόμαστε μια δεκάδα και το 3 στη θέση των μονάδων γίνεται 13 και γιατί στη συνέχεια το 1 στη θέση των δεκάδων γίνεται 2. Σε μας φαίνεται αυτονόητο αλλά, αν το σκεφτούμε λίγο καλύτερα, απλώς έχουμε εξοικειωθεί με τη διαδικασία. Στην πραγματικότητα δεν καταλαβαίνουμε τι κάνουμε. Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε αυτήν την δυσκολία; Mε τη γυναίκα μου, που διδάσκει φέτος στη Β΄ Δημοτικού, προτείνουμε δύο τρόπους. Η ουσία είναι η ίδια, ο τρόπος διδασκαλίας αλλάζει. Στον πρώτο τρόπο η διδασκαλία είναι άμεση (ο δάσκαλος δηλαδή εξηγεί και οι μαθητές παθητικά παρατηρούν). Τα βήματα είναι τα εξής: Α) Παρουσιάζουμε με κυβάκια τον αριθμό 53 δηλαδή με πέντε δεκάδες και τρεις μονάδες, ενώ δίπλα μας έχουμε ένα παιδί που έχει

Για τις κάμερες στην τάξη

Το πρόβλημα με την κάμερα ξεκινάει από τη στρεβλή αντίληψη που έχει πολύς κόσμος για το τι είναι η διδασκαλία. Διαφωνώ με την κάμερα όχι γιατί φοβάμαι να με αξιολογήσουν· όποιος θέλει να μου στείλει μήνυμα και να έρθει. Διαφωνώ γιατί ο μαθητής στο σπίτι δε θα μάθει και ταυτόχρονα θα εμποδίσει και τους άλλους μαθητές στην τάξη να μάθουν.  Γιατί δε θα μάθει ο μαθητής στο σπίτι; Ο πρώτος λόγος είναι ότι οι ανήλικοι δεν είναι ενήλικοι· δεν μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα τα οποία τα κάνουμε εμείς με μεγάλη ευκολία. Καθήκον του εκπαιδευτικού είναι να παρέμβει για να καλύψει αυτό το έλλειμμα. Μία από τις παρεμβάσεις είναι να κρατά τους μαθητές προσηλωμένους στο μάθημα. Πώς θα το κάνει αυτό όταν ο μαθητής θα βρίσκεται στο σπίτι; Είναι σίγουρο ότι μετά από ένα χρονικό διάστημα ο μαθητής δε θα τον παρακολουθεί πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, ενώ ο ίδιος μαθητής αν ήταν στην τάξη πιθανότητα θα τον παρακολουθούσε.  Δεύτερον, το μάθημα στο σχολείο στηρίζεται στην αλληλεπίδραση του εκπαιδευτικού με τον

Αυτοαποτελεσματικότητα (self-efficacy)

Η έλλειψη κινήτρων από πλευράς ορισμένων μαθητών και η συνεπακόλουθη αδιαφορία τους για το μάθημα είναι ένα γενικό πρόβλημα που απαντάται σε όλα τα σχολεία. Η εκπαιδευτική ψυχολογία, με την έρευνα πάνω στα κίνητρα των μαθητών τα τελευταία χρόνια, έχει εξηγήσει αρκετά ικανοποιητικά πολλές από αυτές τις συμπεριφορές και προτείνει διάφορες λύσεις στο δάσκαλο, προκειμένου να αποφύγει τέτοιες συμπεριφορές από την πλευρά των μαθητών. Μία από τις θεωρίες των κινήτρων, που έχει σε βάθος ερευνηθεί, περιστρέφεται γύρω από τη θεωρία της αυτοαποτελεσματικότητας ( self - efficacy ) του Bandura και επιχειρεί να εξηγήσει πολλές περιπτώσεις έλλειψης συμμετοχής των μαθητών, ενώ παράλληλα προτείνει τρόπους βελτίωσης αυτής της κατάστασης. Ο Bandura ορίζει την αυτοαποτελεσματικότητα ως την πίστη που έχει ένα άτομο ότι διαθέτει τις ικανότητες να εκτελέσει ένα συγκεκριμένο έργο υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Η έννοια της αυτοαποτελεσματικότητας δεν υποδηλώνει τις πραγματικές ικανότητες που μπορεί ν