18 Σεπτεμβρίου 2019

ΑΔΙΠΠΔΕ: Αναλφαβητισμός ή προχειροδουλειά;

Ως συνήθως δεν μπορείς να ενημερωθείς από τον ελληνικό τύπο για επιστημονικά θέματα. Έτσι, δεν μπορούσα να καταλάβω τι ακριβώς υποστήριζε η ετήσια έκθεση της ΑΔΙΠΠΔΕ για την έκταση του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Ελλάδα. Αναγκάστηκα, επομένως, να τη διαβάσω.

Το βασικό πρόβλημα με τη συγκεκριμένη έκθεση είναι ότι καταλήγει σε συμπεράσματα που δε θεμελιώνονται εμπειρικά. Είναι λάθος να χρησιμοποιείς τους σχολικούς βαθμούς για να διερευνήσεις την έκταση του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Ελλάδα. Δεν έχεις ιδέα τι πραγματικά μετρά ο βαθμός που βάζει κάθε εκπαιδευτικός. Δεν ξέρεις αν όντως δείχνουν λειτουργικό αναλφαβητισμό, αφού κανείς δε βαθμολογεί έχοντας κατά νου την ανάδειξη αυτού του φαινομένου.

Αν θες να ερευνήσεις το συγκεκριμένο φαινόμενο το ορίζεις (κάτι που αναγράφεται στην έκθεση), εξηγείς πώς θα πραγματοποιήσεις τις μετρήσεις, δημιουργείς τα κατάλληλα τεστ, τα χορηγείς σε αντιπροσωπευτικό δείγμα μαθητών, επεξεργάζεσαι τα δεδομένα, καταλήγεις σε συμπεράσματα. Εκτός από το πρώτο δεν έγινε τίποτα από τα υπόλοιπα.

Αν θες να βρεις τις αιτίες πρέπει να πραγματοποιήσεις ενδελεχείς έρευνες. Δε γίνεται να υποστηρίζεις αυθαίρετα ότι αιτία του λειτουργικού αναλφαβητισμού είναι και οι λανθασμένες πρακτικές αξιολόγησης, ειδικά όταν δεν έχεις αποδείξει ότι υπάρχει πρόβλημα λειτουργικού αναλφαβητισμού. Η σχολική επίδοση επηρεάζεται από πάρα πολλούς παράγοντες και είναι απίθανο η βελτίωση της αξιολόγησης από μόνη της να πετύχει κάτι. Επίσης, πρέπει να αποδείξεις και ότι οι εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα αξιολογούν με λάθος τρόπο. Ούτε αυτό αποδεικνύεται.

Αν δείχνει κάτι τελικά η ετήσια έκθεση, είναι η προχειρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η εκπαίδευση από τα ανώτατα κλιμάκια στην εκπαιδευτική ιεραρχία. Σοβαρά θέματα αναλύονται με βιβλιογραφική έρευνα και παρουσίαση δεδομένων που αδυνατούν να στηρίξουν τα συμπεράσματα. Η ΑΔΙΠΠΔΕ πρέπει να καταλάβει ότι απαιτείται ενδελεχής εμπειρική έρευνα για να μετρηθεί η ποιότητα της εκπαίδευσης και να μην αναλώνεται σε βιβλιογραφικές έρευνες που αφορούν κυρίως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα. Πρέπει να ανεβάσει πρώτα τη δική της ποιότητα εργασίας και μετά να ασχοληθεί με την ποιότητα των άλλων.

3 Σεπτεμβρίου 2019

Διάσπαρτες σκέψεις για τα τόσα χρόνια επιμορφώσεων


Επειδή όλο και κάποια επιμόρφωση γίνεται στις αρχές της σχολικής χρονιάς, αναφέρω κάποιες σκέψεις.

A) Μετά από κάθε επιμόρφωση πρέπει να ελέγχουμε διεξοδικά αυτά που ακούσαμε.
Η επιμόρφωση στηρίζεται σε μια απλή ιδέα: ο επιμορφωτής ξέρει περισσότερα από τον επιμορφούμενο. Πολλές φορές όμως οι επιμορφωτές διαδίδουν μύθους. Κλασικό παράδειγμα τα μαθησιακά στιλ· αναφέρονται συχνά, ειδικά όταν παρουσιάζεται η διαφοροποιημένη διδασκαλία. Πρόκειται για παγκόσμιο μύθο που δε φεύγει με τίποτα από τον χώρο της εκπαίδευσης (περισσότερες πληροφορίες εδώεδώεδώ και εδώ). Τα ίδια ισχύουν και για την πολλαπλή νοημοσύνη του Gardner που δεν έχει καμία εμπειρική θεμελίωση (βλέπε εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ και εδώ). Συνεπώς, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να εξετάζουμε αυτά που μάθαμε, ειδικά στην περίπτωση που μας αρέσουν. Ο άνθρωπος έχει την τάση να αναζητά πληροφορίες που επιβεβαιώνουν όσα ήδη πιστεύει ως αληθή και να αγνοεί πληροφορίες που αντικρούουν τις πεποιθήσεις του (σελ. 22).
B) Επιμορφώσεις χωρίς διδασκαλία δεν είναι επιμορφώσεις.
Πιθανότατα οι μικροδιδασκαλίες είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος εκπαίδευσης και επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών. Η διαδικασία έχει ως εξής: ένας εκπαιδευτικός διδάσκει για μικρό χρονικό διάστημα, καταγράφεται σε βίντεο, βλέπουν το βίντεο όλοι οι εκπαιδευτικοί, το σχολιάζει πρώτα αυτός που δίδαξε και μετά οι υπόλοιποι. Δυστυχώς, πολλές επιμορφωτικές προσπάθειες αγνοούν αυτήν τη διαδικασία. Περιορίζονται σε διαλέξεις, ψευτο-βιωματικές δραστηριότητες, ενώ αρκετές φορές δεν αφορούν τα μαθήματα που διδάσκουμε. Στη διδασκαλία όμως προτεραιότητα έχει η πράξη και όχι η θεωρία· πρέπει με κάποιον τρόπο να εμπλέκεται στην επιμόρφωση, αλλιώς δεν αποκτούν νόημα όσα αναφέρονται.
Γ) Ενίοτε χρειάζεται διεπιστημονική συνεργασία και όχι επιμόρφωση.
Κάποιοι επιμορφωτές δεν είναι εκπαιδευτικοί. Έτσι, δυσκολεύονται να μιλήσουν για το τι θα γίνει στην πράξη. Θυμάμαι μία έξοχη παιδοψυχίατρο η οποία πρέπει να μίλησε σε μια διημερίδα γύρω στις 8 ώρες για τον αυτισμό. Ελάχιστος όμως ήταν ο χρόνος που αφιέρωσε για την τάξη. Αυτό δε μειώνει την επιστημονική της αξία ούτε την αξία όσων είπε. Αντιθέτως, φανερώνει την ανάγκη να αλλάξουμε αντιλήψεις και να καταλάβουμε ότι είμαστε και εμείς ειδικοί και ότι κάποιες φορές ψάχνουμε την ισότιμη συνεργασία, για να λυθούν τα προβλήματα στην τάξη μας.